Artykuły
Projekt Ustawy o kryptoaktywach: KNF będzie mógł zablokować środki na rachunku posiadacza kryptoaktywów!
Projekt Ustawy o kryptoaktywach: KNF będzie mógł zablokować środki na rachunku posiadacza kryptoaktywów!
28/03/2024

Czy to czas na zmianę rezydencji podatkowej? Przedstawiam najważniejsze wnioski po zapoznaniu się z projektem ustawy o kryptoaktywach.

Od początku roku spływają do nas lawinowo pytania o zabezpieczenie aktywów zgromadzonych w ramach inwestycji w krypto. Ten trend wzmógł się dodatkowo w ostatnim miesiącu. Naturalnie jest to podyktowane obawami związanymi z rychłym uregulowaniem rynku krypto w ramach polskiego ustawodawstwa.

Zdaniem niektórych panika na rynku jest uzasadniona, zdaniem innych niekoniecznie. Faktem jest, że pod koniec lutego pojawił się od dawna wyczekiwany projekt ustawy o kryptoaktywach. Treść ustawy wzbudziła spore kontrowersje, głównie dzięki dość rygorystycznym uprawnieniom przyznanym Komisji Nadzoru Finansowego (KNF). Co zatem nas czeka w niedalekiej przyszłości?

W naszym grudniowym artykule (CZY W POLSCE MOŻNA ZAŁOŻYĆ ASI INWESTUJĄCĄ W KRYPTOWALUTY?) na temat możliwości dokonywania inwestycji kryptowalutowych przez alternatywne spółki inwestycyjne, skupiliśmy się na niekorzystnym podejściu do tematu inwestycji krypto na przykładzie linii orzeczniczej Komisji Nadzoru Finansowego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wspominaliśmy również o rozporządzeniu MiCA. Przypomnijmy, czym jest owo rozporządzenie.

Ustawa o kryptoaktywach a Rozporządzenie MiCA (Markets in Crypto-Assets)

Mowa o rozwiązaniu na poziomie UE, regulującym rynek i funkcjonowanie kryptoaktywów w obrocie, a także kwestie związane z szeroko rozumianą transparentnością informacyjną i z zapobieganiem nadużyciom rynkowym. Celem rozporządzenia jest „ustanowienie ram prawnych dla dostawców usług w zakresie kryptoaktywów oraz ochrona konsumentów i inwestorów”.

Docelowo pełne stosowanie MiCA ma (z pewnymi wyjątkami i okresami przejściowymi) nastąpić od 30.12.2024 r., a regulacja miała być jeszcze uzupełniona o wiele przepisów wykonawczych na poziomie unijnym i krajowym, dopełniających jej treść. W oczekiwaniu na pełne stosowanie MiCA zauważalna jest wzmożona aktywność polskich organów nadzoru, które już teraz podejmują starania wypełniające pustkę regulacyjną w sektorze kryptoaktywów.

Ustawa o kryptoaktywach – jak ukształtuje ona rynek krypto?

Na moment publikacji grudniowego artykułu, polski porządek prawny nie doczekał się uregulowania tych kwestii. Pod koniec lutego pojawił się natomiast projekt ustawy o kryptoaktywach, której celem jest ukrócenie samowolki na rynku krypto. Zakończony został już etap opiniowania projektu ustawy.

Prawdopodobnie najbardziej kluczową regulacją przewidzianą w ramach projektu jest przyznanie Komisji Nadzoru Finansowego (dalej: „KNF”) kompetencji nadzorczych względem podmiotów działających na rynku kryptoaktywów. KNF otrzyma na mocy ustawy bardzo szerokie uprawnienia do nadzoru nad rynkiem kryptoaktywów. Ma to służyć przeciwdziałaniu naruszeniom, których mogą dopuścić się podmioty nadzorowane. W tym zakresie KNF może nawet nakazać wstrzymanie lub zakazać rozpoczęcia oferty publicznej kryptoaktywów.

Generalne wrażenie po lekturze projektu prowadzi do konkluzji, że stanowczo brakuje w nim przepisów dotyczących ogólnych zasad prowadzenia działalności w obszarze kryptoaktywów. Dużo miejsca poświęcono natomiast przepisom dotyczącym sprawowaniu nadzoru i nakładania kar. Projekt wyposażył KNF w środki sankcyjne adresowane do dostawców usług w zakresie kryptoaktywów.

Przykładowo, jeżeli podmiot kontrolowany będzie uniemożliwiał lub utrudniał rozpoczęcie lub przeprowadzenie kontroli KNF, to może spodziewać się nałożenia kary administracyjnej w wysokości nawet 20 mln złotych.

Inną ważną kwestią poruszoną w treści projektu ustawy jest upoważnienie KNF do nakładania sankcji na oferujących, emitentów lub osoby ubiegające się o dopuszczenie kryptoaktywów, a także wprowadzenie kompetencji nadzorczych KNF w zakresie m.in. możliwości nałożenia kary pieniężnej na osoby zawodowo pośredniczące w zawieraniu transakcji związanych z kryptoaktywami lub realizujące takie transakcje.

W projekcie uregulowano również kwestie związane z ochroną tajemnicy zawodowej dostawców usług w zakresie kryptoaktywów. Stworzono katalog sytuacji, w których informacje stanowiące tajemnicę zawodową mogą być na żądanie ujawnione wymienionym organom lub podmiotom. Zostaną również określone podmioty, wobec których ujawnienie informacji uzyskanych w związku ze świadczeniem usług w zakresie kryptoaktywów nie będzie stanowić naruszenia niedochowania tajemnicy zawodowej!

Kolejną ważną zmianą jest ustalenie obowiązków emitentów tokenów powiązanych z kryptoaktywami i tokenów powiązanych z e-pieniądzem oraz dostawców usług w zakresie kryptoaktywów, w tym zobowiązanie emitentów do przekazywania KNF informacji dotyczących ich działalności, które podlegają ocenie nadzorcy.

Warto zwrócić w tym miejscu uwagę na fakt, że tokeny stają się w ostatnim czasie bardzo popularne. Powstaje bowiem coraz więcej rzeczy, na które można je wymienić. Około rok temu dom aukcyjny DESA stokenizował dzieła sztuki i sprzedał je za tokeny (sprzedano również wersję cyfrową tego dzieła sztuki). Pojawia się coraz więcej urządzeń, które można kupić za tokeny. Tokenizację można poukładać tak, aby było to w pełni legalne i dopuszczone do obrotu w UE.

Ustawa o kryptoaktywach – Blokada rachunku bez postawienia zarzutów nawet przez 6 miesięcy

Warto też wspomnieć o dość daleko idącym pomyśle, który polega na przyznaniu KNF prawa zablokowania rachunków posiadaczom kryptoaktywów.

Jak wskazano w treści projektu, kompetencje KNF-u obejmują możliwość dokonania blokady adresu rozproszonego rejestru, rachunku kryptoaktywów albo rachunku bankowego lub rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, polegającej na czasowym uniemożliwieniu dysponowania i korzystania z całości lub części kryptoaktywów objętych blokadą (w tym również przez podmiot nadzorowany).

Blokada może zostać nałożona na okres nie dłuższy niż 96 godzin od momentu wskazanego w żądaniu. Wyłączone spod blokady mogą być jedynie te rozliczenia w kryptoaktywach, które wynikają z transakcji i zobowiązań zawartych lub zaciągniętych przed otrzymaniem tego żądania.

W praktyce ma to działać w taki sposób, że blokowane będą mogły być aktywa osób nie podejrzanych nawet o przestępstwo. Najpierw blokada może być nałożona na wspomniane 96 godzin. W tym czasie KNF może równolegle zawiadomić prokuraturę o możliwości popełniania przestępstwa, co w efekcie może wydłużyć blokadę nawet do pół roku – i to bez postawienia zarzutów, a zatem bez możliwości podjęcia środków odwoławczych! Warto nadmienić, że po 6 miesiącach sprawa może znaleźć swój dalszy ciąg przez postawienie zarzutów.

Blokada rachunku – Czy to w ogóle dopuszczalne na gruncie Konstytucji RP?

W środowisku prawniczym nie brakuje głosów, że takie rozwiązanie jest niezgodne z Konstytucją. Ta bowiem stanowi, że sądom powierzona została rola kontrolera przestrzegania przed ingerencją w konstytucyjne prawa i wolności, takie jak prawo własności. Taka sądowa kontrola w tym przypadku nie istnieje. Ponadto, żeby projektowane przepisy były zgodne z Konstytucją RP, to opisane narzędzia normatywne musiałyby służyć konstytucyjnie legitymowanym celom, a ustawowe przesłanki do takiego działania powinny być bardzo precyzyjnie wskazane w projekcie ustawy.

A zatem pod przykrywką zapewnienia organom możliwości jak najszybszego reagowania na potencjalne nieprawidłowości tracimy dostęp do swojego rachunku wraz z możliwością dokonywania transakcji, co czasem zabiera realną możliwość prowadzenia działalności gospodarczej.

Podsumowanie

Ustawa ma wejść w życie pod koniec grudnia bieżącego roku, a niedawno zakończono etap opiniowania projektu.

Podsumowując, KNF będzie miał najprawdopodobniej prawo blokować konta w krypto. Nawet Binance i Revolut będą do tego zobowiązane, jeśli otrzymają stosowny wniosek od KNF.

Ogólnie rzecz ujmując, w ramach prac legislacyjnych nad projektem ustawodawca zdecydował się wdrożyć znacznie więcej rozwiązań, niż wymaga rozporządzenie MiCA. Na całe szczęście postanowienia projektu zostały poważnie skrytykowane również na etapie jego opiniowania.

Jest jeszcze zatem nadzieja, że ostateczna treść ustawy o kryptoaktywach odbiegać będzie od brzmienia wersji pierwotnej omawianej w niniejszym artykule. Na wszelki wypadek warto jednak skorzystać z najbliższych miesięcy, żeby przygotować się na najgorsze.

Jak zatem zarządzić portfelem aktywów? Takie pytanie stawia sobie wiele osób. Niestety wiele osób planuje po prostu wyprowadzić się z Polski.

Polska, a w mniemaniu co niektórych inwestorów, nawet UE może niebawem okazać się nieatrakcyjnym miejscem dla inwestorów, zwłaszcza inwestorów krypto. Czy warto zastanowić się nad wyprowadzką – co faktycznie oznacza zmianę rezydencji podatkowej? I to z powodu krypto? Zaskakujące jest to, że wielu inwestorów tak właśnie uważa. Dlatego już teraz wzięliśmy pod uwagę wszystkie możliwe rozwiązania.

A niebawem opublikujemy eBook w temacie przeglądu krajów, gdzie regulacje prawne w zakresie krypto są, moim zdaniem, najbardziej korzystne dla inwestora.

Anna Maria Panasiuk ×